Jak dobrać raki do butów?

1. Trzy rodzaje raków i buty, do których pasują

Raki różnią się przede wszystkim sposobem mocowania do buta. Od niego zależy, czy w ogóle założysz je na swoje obuwie.

Jeżeli nie wiesz, czy Twoje buty mają ranty, spójrz na podeszwę z boku. Rant to wyraźny poziomy „schodek" w podeszwie na pięcie (i ewentualnie na czubku), o który zaczepia się zatrzask. Większość butów trekkingowych go nie ma, i właśnie dlatego raki koszykowe są najbardziej uniwersalne: założysz je zarówno na zwykłe buty trekkingowe, jak i na sztywne buty wysokogórskie.

Sprawdź dostępność raków

2. Czy Twoje buty nadają się do raków?

Rak jest sztywny, a jego dwie części łączy stalowy łącznik. Jeżeli podeszwa buta wygina się przy każdym kroku bardziej niż rak, to po kilkuset metrach but zaczyna „wychodzić" z koszyków, a w skrajnym przypadku łącznik pęka. Dlatego dobór raków zaczyna się od butów.

Prosty test w domu: złap but za piętę i czubek i spróbuj go zgiąć w rękach.

• Zgina się w połowie jak adidas: nie nadaje się do raków. Na płaskie, oblodzone drogi weź raczki, a na strome szlaki inne buty.
• Ugina się lekko, tylko w okolicy palców: typowy but trekkingowy za kostkę. Do raków koszykowych w sam raz.
• Praktycznie się nie zgina: but wysokogórski. Pasują koszykowe, a jeśli ma ranty, także półautomaty lub automaty.

Poza sztywnością liczy się cholewka za kostkę (pasek raków opiera się o nią i stabilizuje staw) oraz ciepło: zimą w Tatrach w lekkich, letnich butach przemarzniesz niezależnie od tego, co masz pod podeszwą.

3. Raki czy raczki?

To najczęstsze pytanie przed pierwszym zimowym wyjazdem. Raczki to gumowa nakładka z krótkimi ząbkami na łańcuszkach. Są lekkie, tanie i świetnie sprawdzają się na płaskich, oblodzonych drogach: asfalt do Morskiego Oka, Dolina Kościeliska czy Chochołowska, zimowe spacery po reglach.

Raczki nie trzymają na stromym stoku. Zęby są za krótkie, żeby wbić się w twardy, zmrożony śnieg, a guma pozwala nakładce przesuwać się po bucie. Wszędzie tam, gdzie poślizgnięcie oznacza długi zjazd po stoku (podejście na Kasprowy, Szpiglasowa Przełęcz, Zawrat, Kozia Przełęcz, Rysy), potrzebne są raki, czekan i kask.

4. Jak dopasować raki koszykowe krok po kroku

Zrób to w domu, na butach, w których pójdziesz w góry. Na mrozie, w rękawicach i na wietrze ta sama czynność trwa cztery razy dłużej.

1. Ustaw długość. Zwolnij blokadę na łączniku i przesuń tylną część raka tak, żeby but wchodził ciasno między przedni i tylny koszyk.
2. Zrób test bez pasków. Wciśnij but w rak i podnieś go za cholewkę. Dobrze ustawiony rak zostaje na bucie, mimo że paski są luźne. Jeśli spada, skróć łącznik o jeden otwór.
3. Sprawdź zęby przednie. Powinny wystawać przed czubek buta na około 2–2,5 cm. Schowane pod butem nie wbiją się w stok przy podejściu.
4. Lewy i prawy. Raki są oznaczone. Klamra paska ma zawsze wypadać po zewnętrznej stronie stopy, żeby nie zahaczać o drugą nogę.
5. Zapnij pasek. Przeciągnij go przez przedni koszyk, wróć do klamry i mocno dociągnij. Nadmiar paska zawiąż lub schowaj, żeby na niego nie nadepnąć.
6. Przejdź kilka kroków i popraw. Po kwadransie marszu w terenie dociągnij pasek jeszcze raz, bo wszystko się układa.

Dwie rzeczy, o których łatwo zapomnieć. Po pierwsze, w rakach chodzi się szerzej niż zwykle: najczęstszy wypadek początkujących to zahaczenie zębami o własną nogawkę. Po drugie, mokry śnieg lubi zbijać się pod stopą w twardą bryłę, dlatego porządne raki mają od spodu podkładki antyśnieżne. Gdy mimo to śnieg się klei, stuknij czekanem w bok buta.

5. Jak dobrać długość czekana

Czekan turystyczny służy do podpierania się na stoku i do hamowania po poślizgnięciu. Jego długość dobierasz do wzrostu: stań prosto, złap czekan za głowicę i opuść swobodnie rękę wzdłuż ciała. Grot powinien sięgać mniej więcej do kostki. Za długi czekan przeszkadza na stromym stoku, za krótki zmusza do garbienia się na łagodnym.

To wartości orientacyjne, bo liczy się też długość rąk. Jeśli wahasz się między dwiema długościami, na tatrzańskie szlaki lepiej wziąć krótszy. W naszej wypożyczalni czekan Singing Rock Wizard jest dostępny w długościach 55, 62 i 69 cm, a długość wybierasz przy rezerwacji.

Kupić czy wypożyczyć?

Nowe raki koszykowe to zwykle wydatek rzędu 350–600 zł, czekan turystyczny 300–500 zł, a kask wspinaczkowy 200–350 zł. Komplet na zimowe Tatry kosztuje więc najczęściej około 900–1400 zł. Jeżeli jeździsz zimą w góry kilka razy w sezonie, zakup się broni. Jeżeli planujesz jeden lub dwa zimowe wyjazdy w roku albo dopiero sprawdzasz, czy zimowa turystyka jest dla Ciebie, taniej jest wypożyczyć.

Przykład: zestaw zimowy na trzydniowy wyjazd w Tatry to 120 zł. Minimalna wartość zamówienia wynosi 100 zł. Przy rezerwacji podajesz rozmiar buta (EU 37–47) i długość czekana. Sprzęt odbierzesz osobiście we Wrocławiu albo zamówisz z dostawą i zwrotem InPost za 45 zł w całej Polsce, a paczka czeka w paczkomacie przed Twoim wyjazdem. Sprzęt zimowy wypożyczamy od listopada do kwietnia.

Najczęstsze pytania